"Komt die erfenis wel bij de juiste mensen terecht?"

Veel goede doelen-organisaties hebben moeite met de communicatie. Waar komt het geld vandaan? Waar geven ze het aan uit? Wordt het wel goed besteed? Zeker voor kleine organisaties is het moeilijk deze vragen te beantwoorden. De Stichting Projecten Zuid-Afrika (SPZA) is een voorbeeld voor de sector.

Zij wonnen al twee keer de Transparantprijs die jaarlijks wordt uitgereikt voor het meest heldere jaarverslag. We spraken met Riekje de Vries, voorzitter van het bestuur en met Cees Alblas, de controlerend accountant.

Riekje, hoe ben je ooit bij SPZA terechtgekomen?

“Na mijn studie in Wageningen ben ik gaan werken in de zorgsector. Ik ben 15 jaar directeur geweest van een koepelorganisatie. Daarna aan de slag gegaan bij het Voedingscentrum. Op mijn 55e ben ik gestopt met werken om tijd vrij te krijgen voor andere dingen. Via via hoorde ik dat de SPZA op zoek was naar een nieuwe voorzitter.

Ik kende de stichting al en het leek mij een mooie uitdaging. Ik doe dit werk nu zo’n vier jaar. Ik krijg er geen geld voor, net als alle andere bestuursleden werk ik op vrijwillige basis. Het is mijn taak om beleid te stimuleren, toezicht te houden, vergaderingen te leiden en contacten te onderhouden, onder meer met de pers.”

Wat doet SPZA eigenlijk?

“Het speerpunt van de SPZA is onderwijs. We zien dat als dè sleutel tot een betere toekomst. De activiteiten zijn verdeeld over drie programma's, buitenschoolse opvang (naschoolse opvang en holiday schools), een sponsorouderprogramma (kleuterscholen en Waldorfscholen) en een studiefinancieringsprogramma (studie- en beroepskeuzebegeleiding en studiebeurzen).

De doelgroep bestaat uit kansarme kinderen en jongeren die opgroeien in townships en op (wijn)boerderijen in Zuid-Afrika. Alle projecten worden uitgevoerd door lokale operationele partners die de SPZA samen met haar partners in Nederland, Engeland en Zwitserland selecteert en ondersteunt.”

Lees dit verhaal verder

"Het speerpunt van de spza is onderwijs. We zien dat als dè sleutel tot een betere toekomst"

Het is niet nodig meer binnen te halen dan we uitgeven

Hoe komen jullie aan geld om dit te doen?

“Wij krijgen geld van particulieren, vermogensfondsen en organisaties waaronder serviceclubs. Door de jaren heen hebben we een goed netwerk en een goede naam opgebouwd. Tot nu toe zijn we er aardig in geslaagd voldoende fondsen te werven. De Transparantprijs, het CBF certificaat en de website maken dat ook nieuwe donateurs ons vinden en een gift doen of een actie op touw zetten.

Zo zijn er bijvoorbeeld enkele benefietconcerten georganiseerd. En soms hebben we een bijzondere meevaller. Zo kregen we vorig jaar ineens een legaat van twintigduizend euro van iemand die we niet kenden. Op zo’n moment zetten we onze wervingsactiviteiten even op een laag pitje. We vinden het niet nodig om meer geld binnen te halen dan we op een goede manier kunnen uitgeven. Onze projecten worden nooit voor 100% gefinancierd.

Er wordt van de lokale partner ook een eigen inspanning verwacht. Denk aan de inzet van vrijwilligers, fondsenwerving bij andere organisaties, of het bedingen van kortingen van bedrijven uit de buurt. Die inspanning vragen we ook van individuen: bij de selectie van beursstudenten geven we de voorkeur aan jongeren die door vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld bijles geven aan middelbare scholieren, zich als rolmodel hebben geprofileerd.”

Zuid-Afrika is een van de rijkste landen van Afrika. Moet je zo'n land dan wel steunen?

“Dat is een lastige vraag. Er is in Zuid-Afrika een enorme kloof tussen rijk en arm. Zuid-Afrika wordt wel 'the most unequal society' van de wereld genoemd. 50% van de mensen is straatarm en heeft nauwelijks kans op een beter bestaan.

Wij willen kinderen uit die groep helpen aan een kansrijke toekomst door ze toegang te geven tot beter onderwijs. We stimuleren onze partners in Zuid-Afrika voor de uitvoering van hun projecten om ook in eigen land zelf fondsen te werven.

Om ze daarbij te helpen bieden we ze training in fondsenwerving aan. En geven we ze tips over andere donoren in binnen- en buitenland. Of we helpen ze praktisch door bijvoorbeeld samen projectvoorstellen te sturen of een aanbevelingsbrief.”

Wat zijn de resultaten van jullie werk?

“Wij weten dat je ook als kleine organisatie impact kunt hebben. We meten onze resultaten en die van onze partners op verschillende manieren en de wijze waarop we daarover rapporteren wordt door de Transparantprijs al jaren als 'best practice' genoemd.

Op onze website wijden we een speciale pagina aan onze impact en we houden een 'impactdossier' bij. In dat impactdossier staan citaten van o.a. partners en doelgroep.”

"Wij weten dat je ook als kleine organistie impact kunt hebben"

Een paar resultaten

“Ruim 30 kleuterscholen op eigen benen dankzij 2-3 jaar steun en advies. Die kleuterscholen houden niet alleen jonge kinderen van de straat maar betekenen ook een inkomen voor een flinke groep vrouwen. We hebben tot nu toe ruim 20 jongeren aan de universiteit kunnen laten studeren. Die hebben allemaal een baan. Het door ons in samenwerking met een groep townshipjongeren ontwikkelde holiday schools model is een groot succes.

Er zijn inmiddels meer dan 100 holiday schools georganiseerd. Een van onze partners is zeer enthousiast over het model en heeft het bij diverse andere organisaties geïntroduceerd. Daarmee werden afgelopen december en januari meer dan 40.000 kinderen bereikt.”

De jury geeft je verbeter-punten mee en verwijst naar 'Best practices'

Hebben jullie veel gehad aan de Transparantprijs?

“Sinds het prille begin, in 2004, doen we mee aan de Transparantprijs. Voor een kleine organisatie als SPZA is dat een enorme klus, maar het is ons erg goed bevallen. De jury geeft je verbeterpunten mee en verwijst naar ’best practices’. Daar leer je veel van, ook in je manier van kijken naar nieuwe projecten.

Hoe zit het met de evaluatie, met de planning, de verantwoording? Aan de prijs is een geldbedrag verbonden van 10.000 euro. Voor ons een flink bedrag. Dat bedrag is in zijn geheel in Zuid-Afrika besteed. Verder zijn we van mening dat het winnen van de Transparantprijs het vertrouwen in de SPZA bij onbekenden enorm vergroot en van belang is voor onze vakspecialisten (ook vrijwillige inzet), partnerorganisaties en donateurs.”

Kom je vaak in Zuid-Afrika?

“Zelf ben ik nu drie keer in Zuid-Afrika geweest. Volgend jaar ga ik waarschijnlijk weer. Dat is voor mij altijd een combinatie van vakantie en werk voor de SPZA. Ik geniet enorm van de natuur en de mensen in Zuid-Afrika. Zeker omdat je ook een ‘kijkje achter de schermen’ krijgt als je een project bezoekt.”

We financieren projecten nooit voor 100%

Wat is het belang van een accountantscontrole voor jullie?

“De handtekening van de accountant is voor ons een bevestiging dat we zorgvuldig bezig zijn en het geld goed uitgeven. Natuurlijk waren we daar zelf al van overtuigd, maar daar wil je graag verantwoording over afleggen. Een gecontroleerde jaarrekening is ook van belang voor subsidieaanvragen bij vermogensfondsen en voor het verkrijgen van keurmerken.”

Kan een accountant wel echt zien of het geld goed wordt besteed?

“Nee, hij controleert slechts of alle inkomsten en uitgaven zijn verantwoord. Maar hij kan niet controleren of het geld dat we aan partnerorganisaties geven, goed wordt besteed. Dat is voor elke ontwikkelingsorganisatie de zwakste schakel. We zitten hier in Nederland, zij in Zuid-Afrika. We kunnen er niet naast gaan staan. Maar we doen er alles aan om zo zeker mogelijk te zijn.

Zo maken we gebruik van verantwoordingsformulieren, we stellen contracten op en vragen bewijsstukken, zoals bijvoorbeeld een gecontroleerde jaarrekening, met een handtekening van een accountant. We bezoeken onze partners minstens eens per jaar en hebben regelmatig contact per e-mail of telefoon.

Tot slot hebben we een belangrijke regel: we financieren projecten nooit voor 100%. Er moeten ook andere inkomsten zijn, zoals lokale sponsors of bijdragen van ouders. Zo voorkomen we dat we een afhankelijkheidsrelatie kweken. Het bevordert ook de duurzaamheid van een project.”

Met het BDO fonds wil BDO zijn maatschappelijke betrokkenheid tonen

Cees Alblas is partner bij BDO. Zijn kantoor zit in Rotterdam, dus veel van de klanten zitten rondom de haven, bijvoorbeeld in transport of handel. Sinds een paar jaar is hij bestuursvoorzitter van het BDO Fonds. Via dit fonds wil BDO zijn maatschappelijke betrokkenheid tonen.

Wat houdt het BDO Fonds eigenlijk in?

“Via het BDO Fonds ondersteunen we vooral kleine initiatieven van BDO-medewerkers. Als bijvoorbeeld enkele BDO’ers een marathon lopen voor het Ronald McDonaldhuis, dan geven wij een extra donatie.

Er is ook een intensieve samenwerking met Edukans dat kansarme kinderen aan onderwijs helpt. SPZA is een van de andere organisaties die we vanuit het BDO Fonds ondersteunen. Tot aan een bepaald bedrag doen we alle werkzaamheden gratis. Elk BDO-kantoor heeft wel een aantal van zulke klanten.”

Welke werkzaamheden doen jullie voor SPZA?

“De jaarrekeningcontrole. Dat is voor ons geen grote opdracht. Bij sommige klanten gaan we met grote teams aan de slag. Maar dit kan een accountant makkelijk in zijn eentje af. De administratie is prima verzorgd en het is niet al te ingewikkeld. Wat we in grote lijnen doen, is kijken of alle gelden die zijn binnengekomen netjes zijn verwerkt. Hetzelfde doen we eigenlijk voor de uitgaven. Zijn die allemaal geautoriseerd? Is het juiste bedrag betaald?”

Als accountant leer je bedrijven echt kennen

Hoe begin je aan zo’n controle?

“Voordat je begint, stel je een typologie op. Je kijkt dan wat de organisatie kenmerkt, welke goederen- of geldstromen typerend zijn voor het bedrijf. Stel dat je een handelsorganisatie controleert, dan weet je dat je te maken krijgt met goederenstromen. Daar hangen alle geldstromen mee samen.

Bij een organisatie als SPZA heb je te maken met sponsorgelden die de organisatie uitgaan en met uitgaven aan derden in het buitenland. Dat je bij elke controle weer andere typologieën tegenkomt, is een van de leukste dingen aan dit beroep. De afwisseling maakt het uitdagend. Als je bijvoorbeeld bij een debiteurenadministratie werkt, zie je altijd maar een stukje van een bedrijf. Als accountant leer je bedrijven echt kennen.”

Hoe weet je dat een gift niet in een Zuid-Afrikaanse put verdwijnt?

“Of het geld in Zuid-Afrika goed besteed is, dat kunnen wij niet zien. Onze controle gaat niet zover dat we daar gaan kijken. Wij zien dus alleen dat het geld daar is besteed en dat daar goedkeuring voor is gegeven door iemand van SPZA. Als we risico’s zien dan wijzen we daar het bestuur natuurlijk wel op. De precieze besteding is allereerst de verantwoordelijkheid van het bestuur.”

Ik heb met eigen ogen gezien wat je vanuit Nederland kunt bereiken, dat is Echt prachtig

Heb je veel contact met je opdrachtgever?

“Voorafgaand aan een controle en achteraf heb je altijd een overleg. Je praat dan bijvoorbeeld over de aanpak of over je bevindingen. Stel dat je als accountant ergens een risico waarneemt, dan kun je in zo’n gesprek het verhaal erachter horen. En wellicht kun je direct een oplossing aandragen. SPZA is niet zo groot dat het nodig was om het hele bestuur te zien, alleen contact met de voorzitter en penningmeester is voldoende.”

Ben je zelf ooit in Afrika geweest?

“Zes jaar geleden heb ik een rondreis door Zuid-Afrika gemaakt. Ik ben ook in Ethiopië geweest. Een andere ontwikkelingsorganisatie die we ondersteunen heeft daar een school opgericht voor weeskinderen. Ik heb daar met eigen ogen gezien wat je vanuit Nederland kunt bereiken. Dat is echt prachtig.”

"DE OVERHEID GEEFT PER HOOFD EVENVEEL GELD UIT AAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING ALS DAT WIJ AAN VOEDSEL WEGGOOIEN."



Item delen

Kopieer de link en deel deze via diverse social media kanalen.

Sluiten